Co możemy zrobić w związku z wojną w Ukrainie?

W kryzysowej sytuacji uruchamia się w nas naturalna chęć niesienia pomocy innym ludziom. Te emocje odczuwają oczywiście także dzieci i młodzież. Warto je zauważyć i docenić oraz wzmacniać naturalne odruchy wsparcia!

Pomoc potrzebującym (choć kluczowa) to nie jedyna rzecz, którą możemy zrobić. Każda forma mądrego zaangażowania jest w tej sytuacji ważna – pomagamy wtedy nie tylko Ukrainie, ale również sobie samym. Poczucie bezradności frustruje i nie daje nam spokoju. Antidotum na bezradność jest działanie. 

Poniżej podpowiadamy, co możemy zrobić w szkołach, jakie działania można podjąć z uczniami w każdym wieku, do jakich form mądrego zaangażowania i odpowiedzialnego pomagania warto zachęcać.

1. Bądź na bieżąco. Dowiedz się więcej. Zrozum sytuację

Sytuacja w Ukrainie zmienia się bardzo dynamicznie. Warto śledzić informacje docierające od naszego sąsiada oraz wiadomości dotyczące obywateli i obywatelek Ukrainy, którzy przybyli do Polski. 

Korzystajmy przy tym tylko ze sprawdzonych źródeł, np. mediów, do których mamy zaufanie. Dobrą zasadą jest zawsze sprawdzenie informacji w przynajmniej dwóch źródłach – koniecznie zróbmy to przed podaniem informacji dalej w mediach społecznościowych.

Informacje i wiedza są naszą bronią, pozwalają nam zrozumieć sytuację i czynią mniej podatnymi na dezinformację.

W SZKOLE: Porozmawiajcie na lekcji o tym, co uczniowie wiedzą o wojnie w Ukrainie. Możesz też zaproponować odwróconą lekcję, przed którą uczniowie wyszukają informacje, a następnie wspólnie je przeanalizujcie i podzielcie się zdobytą wiedzą. 

2. Wesprzyj organizacje, które pomagają w Ukrainie lub uchodźcom, którzy dotarli do Polski

Obecnie prowadzonych jest bardzo wiele zbiórek, których celem jest pomoc Ukrainie oraz jej obywatelkom i obywatelom. Warto pomagać, ale trzeba to robić mądrze. 

Jeśli nie masz rozeznania w temacie, warto zdecydować się na udzielenie finansowego wsparcia za pośrednictwem jednej z organizacji działających w Ukrainie lub wspierających uchodźców (Polska Misja Medyczna, Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej, Polski Czerwony Krzyż, Polska Akcja Humanitarna, Fundacja Ocalenie, Caritas Polska). Zestawienie wiarygodnych zbiórek znajdziesz między innymi tutaj >>

Jeśli chcesz pomóc, przekazując rzeczy, zorientuj się, gdzie jest prowadzona lokalna zbiórka, co dokładnie jest potrzebne i tylko takie rzeczy przynieś na miejsce zbiórki (często rzeczy używane nie są w takich miejscach przyjmowane, sprawdź to!).

Kluczowe jest obecnie zapewnienie dachu nad głową uchodźcom z Ukrainy. Jeśli możecie sobie na to pozwolić, udostępniajcie im przestrzeń.

W SZKOLE: Zorganizujcie w szkole zbiórkę funduszy (może to być też zbiórka w postaci kiermaszu ciast lub wytworów uczniów). Niektóre szkoły zaangażowały się w akcję szycia przytulanek (Facebook: Emotkowa Pożeracze Smutków), które uczniowie będą sprzedawali, a dochód ze sprzedaży zasili zbiórki na rzecz Ukrainy. Wspólnie wybierzcie organizację, którą wesprzecie. Dowiedzcie się, czy w waszym regionie trwa zbiórka rzeczowa i zorganizujcie w szkole zbiórkę przedmiotów wskazanych przez organizatorów.

3. Weryfikuj informacje, nie daj się fake newsom. Myśl krytycznie i nie wpadaj w panikę 

Dezinformacja i manipulacja to jedna z broni, które są wykorzystywane w tej wojnie – nie tylko przeciwko społeczeństwu ukraińskiemu, lecz także przeciwko Polsce i innym krajom Zachodu.

Niemniej ważne od wspierania Ukrainy jest rozważne działanie w Polsce. Musimy zweryfikować wszystkie informacje na temat konfliktu, które do nas docierają. Analizując informację zadaj sobie pytania:

  • Kto jest autorem informacji (czy to wiarygodne źródło) i jaki jest jego cel?
  • Jakie techniki (manipulacji) zostały wykorzystane, by przyciągnąć i utrzymać twoją uwagę?
  • Jak inni ludzie mogą zinterpretować tę informację? 
  • Jakie fakty zostały pominięte?
  • Co stanie się jeśli przekażę informację dalej?

 

Jeśli nie jesteś pewien, że informacja jest prawdziwa, nie przesyłaj jej dalej. Już pierwszego dnia inwazji na stacjach benzynowych mogliśmy zobaczyć do czego prowadzi dezinformacja. Choć paliwa w Polsce nie brakuje, to wskutek paniki jego ograniczona dostępność znacząco utrudnia pomaganie uchodźcom.

W SZKOLE: Zidentyfikujcie fake newsy, które pojawiły się w ostatnich dniach w obiegu. Przeanalizujcie jaką reakcję wywołały i zastanówcie się, co mogłoby temu zapobiec. Ustalcie szkolne wskazówki, jak analizować wiadomości i wywieście je w holu szkoły lub na stronie www. Zorganizujcie akcję tropienia i weryfikacji fake newsów. Przeprowadźcie wspólnie z uczniami lekcję o krytycznym myśleniu.

4. Okaż solidarność i życzliwość Ukrainkom i Ukraińcom w swoim otoczeniu

W naszym kraju, jeszcze przed obecną eskalacją konfliktu, przebywało prawdopodobnie ok. 1,5 mln Ukrainek i Ukraińców. W polskich szkołach uczy się 60 000 ukraińskich dzieci. Warto w tym trudnym dla ich kraju okresie okazać im szczególną życzliwość. 

Prawdopodobnie większość z mieszkających w Polsce Ukraińców pozostawiła w swoim kraju znajomych lub rodzinę. Zapewne teraz szczególnie troszczą się o ich los i starają się pomóc. Pamiętajmy o tym, spotykając codziennie osoby z tych krajów. Zapytajmy o samopoczucie, zaoferujmy rozmowę, jeśli możemy sobie na to pozwolić to zaproponujmy pomoc. 

W SZKOLE: Okażcie życzliwość i solidarność ukraińskim sąsiadom i osobom, które spotkacie w sklepie, w restauracji, w autobusie. Ustalcie na lekcji sposoby uważnego okazywania solidarności, aby nie wprawiać innych w zakłopotanie. Ukraińskich uczniów powinno się otoczyć szczególną opieką psychologa lub pedagoga. Jeśli polscy uczniowie chcą im okazać solidarność, nauczyciel powinien koniecznie sprawdzić wcześniej, jak forma wsparcia jest dla nich komfortowa. W jednej ze szkół dzieci same posprzątały klasy, by okazać solidarność z Paniami z Ukrainy, które na co dzień sprzątają cały budynek.

5. Weź udział w demonstracji pokojowej, podpisz petycję przeciw agresji Rosji na Ukrainę

W wielu miastach w Polsce odbywają się demonstracje solidarności z Ukrainą, pikiety sprzeciwu przeciw rosyjskiej agresji oraz manifestacje wzywające władze państwowe krajów UE do nałożenia sankcji. 

Równolegle w internecie można podpisać wiele petycji – zarówno w języku polskim, jak i angielskim. Autorzy petycji i ich sygnatariusze wyrażają solidarność z Ukrainą, oczekują bardziej radykalnych reakcji władz państwowych, wzywają do bojkotu Rosji lub rosyjskich towarów. 

W SZKOLE: Możecie przeanalizować dostępne w internecie petycje i porównać postulaty w nich zawarte. Starsi uczniowie mogą podjąć decyzję o ich podpisaniu. Ważne, by był to podpis świadomy. Możecie też przygotować własną petycję lub apel. Możecie również wziąć udział w pikiecie w Waszej miejscowości.

6. Poznaj ukraińską kulturę i społeczeństwo – przeczytaj książkę, posłuchaj muzyki, obejrzyj film

Władze na Kremlu kłamliwie przekonują, że naród ukraiński nie ma własnej kultury i nie zasługuje na własne, niepodległe państwo. To oczywiście kłamliwe manipulacje, które mają upokorzyć Ukrainki i i Ukraińców oraz uzasadnić rosyjską agresję na swojego sąsiada. 

Jedną z forma oporu przeciwko tej retoryce jest poznanie ukraińskiej historii i kultury – także współczesnej. Możecie przeczytać książki ukraińskich autorów wydane w Polsce, możecie posłuchać ukraińskiej muzyki lub obejrzeć wspólnie filmy z Ukrainy.  

Możecie też wykorzystać książki i filmy do tego, by lepiej zrozumieć konflikt, który trwa w Ukrainie już od 2014 roku oraz sytuację obywateli tego kraju, którzy uciekli do Polski. Dla młodszych polecamy „Teraz tu jest nasz dom” Barbary Gawryluk, a dla starszych książki Serhija Żadana „Internat” lub „Biec bez wytchnienia”. Więcej rekomendacji znajdziesz w tym wpisie.

W SZKOLE: Posłuchajcie wspólnie muzyki ukraińskiej, zdobądźcie wiedzę o ukraińskich twórcach. Przeczytajcie i przeanalizujcie jedną z lektur, napiszcie jej recenzję i wypromujcie.

7. Okaż solidarność w sposób symboliczny (flaga, przypinka, plakat)

Jeśli nie są nam dostępne inne formy zaangażowania lub pomocy warto choć symbolicznie pokazać swoją solidarność z Ukrainą i sprzeciw wobec konfliktu. Może to być własnoręcznie wykonana przypinka, broszka lub naklejka noszona na ubraniu. Można też przygotować plakat, klasową lub szkolną gazetkę ścienną. 

Jeśli szkoła współpracuje lub współpracowała z placówkami z Ukrainy, warto skontaktować się z nimi, by wyrazić solidarność. Jeśli macie taką możliwość, również zaoferować pomoc.

Popularne jest też okazywanie solidarności w mediach społecznościowych – to wartościowy ruch, jeśli jest początkiem zaangażowania lub jeśli inne formy zaangażowania nie są możliwe. 

W SZKOLE: Wspólnie wykonajcie plakaty lub gazetkę ścienną. Możecie też przygotować przypinki, naklejki czy wlepki. Rozdajcie je chętnym z innych klas, zachęcając do okazywania solidarności.

8. Zachęć innych do podejmowania podobnych działań

Cześć z nas w kryzysowej sytuacji znajduje w sobie siłę do zaangażowania, inni ulegają panice lub bezradności. Część osób nie chce się angażować – powinniśmy uszanować także taką reakcję. 

Niektórzy jednak być może nie wiedzą, co zrobić lub wątpią w sensowność działania. Do takich osób warto dotrzeć i podpowiedzieć, co warto zrobić oraz zachęcić do działania własnym przykładem lub pokazując jego pozytywne efekty. Dobrym pomysłem jest również zaproszenie do zrobienia czegoś wspólnie, np. udziału w demonstracji czy dyskusji o przeczytanej książce ukraińskiego pisarza. 

W SZKOLE: Uczniowie mogą zorganizować kampanię informacyjną o sytuacji w Ukrainie poprzez szkolne media lub w ramach szkolnej akcji wypromować odpowiedzialne zaangażowanie w pomoc Ukrainie.


Bardzo ważne jest to by nasze działania wspierające Ukrainę i jej obywateli nie zamieniły się w manifestację niechęci do zwykłych Rosjan i Rosjanek. Jest to szczególnie ważne w szkołach, w których uczą się również dzieci rosyjskie. Warto jednak pamiętać o tym zawsze – pomaganiu i solidarności nie powinna towarzyszyć niechęć do innych ani nienawistne komentarze. Warto zwracać uwagę uczniów, że polityka władz Rosji nie może być utożsamiana z poglądami wszystkich Rosjan. Przypomnijmy przy tym, że w Rosji również odbywają się protesty przeciwko inwazji na Ukrainę, Rosjanie mieszkający w Polsce uczestniczą też w pikietach przez ambasadą rosyjską i pomagają uciekinierom z Ukrainy.

 

Z CEO związany od 2005 roku. Przygodę z fundacją zaczynał jako wolontariusz i animator w programie Młodzi obywatele działają. Koordynował projekty z zakresu edukacji obywatelskiej i wyborczej, samorządności uczniowskiej oraz edukacji globalnej. Przez kilka lat kierował działem programów młodzieżowych, od 2013 członek zarządu CEO, od 2018 roku prezes zarządu. Doktor nauk społecznych (Uniwersytet SWPS) i absolwent stosunków międzynarodowych (Uniwersytet Warszawski). Autor lub współautor materiałów edukacyjnych, kursów e-coachingowych, scenariuszy zajęć i podręczników (m.in. Kształcenie obywatelskie w szkole samorządowej, Edukacja globalna w szkole, Cały świat w klasie, Przewodnik dla opiekunów samorządów uczniowskich, Młody obywatel). Jako trener pracuje z nauczycielami, doradcami metodycznymi, wydawcami podręczników i przedstawicielami organizacji pozarządowych. Autor lub współautor kilku opracowań naukowych na temat edukacji globalnej i edukacji obywatelskiej.



Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close