Dzieci nadpobudliwe w nauczaniu zdalnym

Przeczytałam ostatnio artykuł Katy Reckdahl, dotyczący zdalnej nauki dzieci z ADHD. Skłonił mnie do głębszego zastanowienia się nad tym tematem. Znalazłam w nim też cenne wskazówki dla nauczycieli i nauczycielek pracujących z dziećmi nadpobudliwymi. Te wskazówki mogą być jednak przydatne dla wszystkich osób uczących w szkołach. 

Wyobraźmy sobie dziecko nadpobudliwe, które od miesięcy jest zamknięte w domu i ma aktywnie uczestniczyć w zdalnych lekcjach. Rodzice takich dzieci opisują to prostymi słowami: łzy i napady złości. 

W Stanach Zjednoczonych ADHD jest uznawane za jedno z najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Charakteryzuje się między innymi: 

  • trudnościami w rozpoczynaniu i wykonywaniu zadań, 
  • niepokojem, 
  • frustracją (przy braku uwagi ze strony dorosłych), 
  • niechlujną i wykonywaną w pośpiechu pracą,
  • problemami z wdrażaniem złożonych, „spiętrzonych” wskazówek.

Opisane problemy będą szczególnie widoczne w nauczaniu zdalnym. Prowadząc zajęcia w szkolnej klasie, nauczyciel lub nauczycielka jest w stanie dostrzec dezorientację, niepokój czy potrzebę dodatkowej uwagi i zachęty u dziecka nadpobudliwego. Nauczanie zdalne nie daje takich możliwości. Jednocześnie model ten wymaga od uczniów i uczennic większego skupienia oraz lepszej organizacji.

Jeśli mamy w klasie dzieci z trudnościami mogącymi wskazywać na ADHD, w nauce online zwróćmy szczególną uwagę na:

  • przerwy w pracy uczniów i uczennic,
  • przypominanie o możliwości ruchu,
  • organizację czasu lekcji (można dzielić je na krótsze bloki),
  • nawiązywanie osobistego kontaktu z uczniami i uczennicami
  • pytanie uczniów i uczennic o to, co im pomaga, a co przeszkadza w uczeniu się.

Wybór

Większość dzieci ma problem z „wysiedzeniem” na lekcjach, które są długie, monotonne oraz wymagają ciągłej koncentracji na powtarzalnych rzeczach. Szczególnie trudne jest to dla nadpobudliwych uczniów i uczennic, którzy łatwo się nudzą i rozpraszają. Dobrym rozwiązaniem jest dawanie takim dzieciom świadomego wyboru. Wybór pozwala dłużej utrzymać zaangażowanie uczniów i uczennic.

Ruch

Niektórzy uczniowie i uczennice wolą logować się na lekcje z telefonu, a nie z komputera. Dzięki temu podczas zajęć mogą chodzić po pokoju, mogą być w ruchu.

Podczas indywidualnej rozmowy warto zapytać swoich uczniów i uczennice, co pomaga im w uczeniu się i w miarę możliwości uwzględnić to w czasie lekcji. W takiej rozmowie można też podpowiedzieć uczniowi lub uczennicy, jak zorganizować samodzielną naukę w domu. 

Nadpobudliwi uczniowie i uczennice potrzebują ruchu. Paradoksalnie pomaga im utrzymać skupienie – dlatego często zmieniają pozycję. Należy zadbać o to, aby poruszanie się takiego dziecka nie dekoncentrowało innych osób. Takiemu uczniowi czy uczennicy można zasugerować, aby zawsze miał/miała na biurku coś, co może ściskać i obracać, np. piłeczkę lub kawałek plasteliny. Chodzi o to, by dziecko miało czym zająć ręce. Dobrym rozwiązaniem może być również wprowadzenie np. cichej muzyki w tle. To może pomóc niektórym uczniom i uczennicom w skupieniu się.

Harmonogram i czas

Uczniowie i uczennice z ADHD mają trudności z organizacją czasu. Mogą nie pamiętać o godzinie rozpoczęcia zajęć. Najprostszym sposobem na wyeliminowanie tego problemu jest ustawienie przypomnienia w telefonie. Natomiast podczas wykonywania zadań można włączać czasomierz – najlepiej taki, na którym dziecko zobaczy upływ czasu. 

Ciekawym i wartym wprowadzenia rozwiązaniem jest technika pomodoro. Nazwa pochodzi od kuchennego timera w kształcie pomidora. Metoda pomodoro polega na pracy nad konkretnym zadaniem przez 25 minut, po których następuje 5-minutowa przerwa, a następnie powrót do zadania. 4 cykle po 25 minut to 1 sesja pomodoro, po której powinna nastąpić dłuższa, 30-minutowa przerwa.

Harmonogram i organizacja lekcji może się zmieniać, należy jednak informować uczniów o takich zmianach. Wszelkie informacje dotyczące innej organizacji zajęć oraz potrzebnych materiałów powinny znajdować się zawsze w tym samym, dostępnym dla uczniów i uczennic miejscu.

Można doradzić uczniom i uczennicom, by wydrukowany harmonogram powiesili nad biurkiem, najlepiej na wysokości oczu. 

Jasny i przejrzysty plan, który dziecko poznaje z wyprzedzeniem ogranicza niepokój. Jeśli uczeń czy uczennica nie wie, co go czeka, może wpaść w panikę, która zwiększy jego nadpobudliwość. 

W sytuacji zagubienia czy niepokoju pomóc może uspokojenie i zapewnienie, że wszystko jest w porządku, a uczeń/uczennica zaraz dołączy do reszty klasy. 

Samokontrola

Samokontrola polega na rozwiązywaniu problemów i kontynuowaniu działania, aby osiągnąć założony cel. Dzieci ogólnie mają trudności z samokontrolą, a dzieci nadpobudliwe – w szczególności. Uczniowie i uczennice z ADHD łatwo porzucają rozpoczętą pracę. Pomocą dla nich mogą być mapy myśli lub zapisywanie sekwencji działań i kolejnych kroków. Do złożonych zadań domowych warto przygotować „rusztowanie”, które pomoże w wykonaniu polecenia. 

Dobrą praktyką jest zaczynanie od szerszego kontekstu, a następnie przechodzenie do poszczególnych części, czyli od ogółu do szczegółu. Profesor Zentall twierdzi, że „dzieci z ADHD muszą najpierw zobaczyć las, a potem drzewa”. Według niego uczniowie i uczennice z nadpobudliwością uczą się najlepiej, gdy nauczyciele, opracowując nowy temat, najpierw przedstawiają ogólną ideę czy problem. Na przykład najpierw mówią o podnoszeniu się temperatury oceanów, a dopiero potem przechodzą do tego, jak to może wpływać na zwierzęta w nich żyjące. Rozpoczynanie od zbyt wielu szczegółów może być dla dzieci nadpobudliwych przytłaczające. 

Tekst w Internecie

U uczniów z nadpobudliwością gorzej działa pamięć robocza, co może utrudniać im czytanie ze zrozumieniem i zapamiętywanie. Kiedy uczniowie i uczennice czytają tekst na ekranie, raczej go przeglądają, co dodatkowo utrudnia zrozumienie. Wyjściem z sytuacji jest podzielenie tekstu na części. Po każdej części robimy przerwę na podsumowanie tego, co w niej było. Segmenty można ponumerować i poprosić uczniów i uczennice, aby zapisali główną myśl z każdej sekcji lub zrobili do niej hasztag.

Przerwy

Przerwy są ważne dla wszystkich uczniów, jednak dla dzieci nadpobudliwych są konieczne i kluczowe do utrzymania koncentracji uwagi. Najlepsze będą przerwy, podczas których uczniowie i uczennice będą mogli się poruszać. Zdaniem ekspertów lekcja powinna trwać do 30 minut i kończyć się przerwą. Po przerwie wskazane jest zrobienie kilku ćwiczeń oddechowych, co pozwoli uczniom i uczennicom uspokoić się oraz przygotować do dalszej nauki. Pamiętajmy, że przerwy to czas, gdy uczniowie mogą pożartować i swobodnie porozmawiać – to pomaga utrzymać interakcje społeczne, których teraz są osłabione. 

Zachęcam Was do lektury artykułu, który zainspirował mój wpis.

Danuta Sterna – matematyczka, pracowniczka naukowo-dydaktyczna Politechniki Warszawskiej (1974-1986), od 1990 roku nauczycielka matematyki w szkołach publicznych i niepublicznych, autorka publikacji dla nauczycieli i materiałów metodycznych, trenerka programu Szkoła Ucząca Się, kierowniczka Akademii SUS prowadzącej szkolenia dla nauczycieli, autorka książki „Ocenianie kształtujące w praktyce”.



Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close