Jak uczyć przedsiębiorczości?

Między 12 a 18 listopada świętować będziemy Światowy Tydzień Przedsiębiorczości, organizowany od 2008 r. w ponad 150 krajach. Z tej okazji podpowiadamy, jak rozwijać i promować aktywną postawę wobec życia, uczyć dzieci i młodych ludzi przedsiębiorczości oraz inspirować do biznesowych inicjatyw.

Czym jest przedsiębiorczość?

Wielu ludzi uważa, że edukacja dla przedsiębiorczości to po prostu uczenie, jak zakładać własne firmy i prowadzić działalność gospodarczą. Tymczasem w szerszym znaczeniu człowiek przedsiębiorczy, jak czytamy w Słowniku Innowacji Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, to ktoś, kto bierze coś na siebie, czyli jest skory do podejmowania zadań lub wszczynania czegoś, np.: pracy, zabaw, pomocy itp. Przymiotnikiem przedsiębiorczy określa się ludzi aktywnych, rzutkich, przejawiających inicjatywę, energicznych. A przedsiębiorca jawi się nie tylko jako człowiek dobrze prowadzący firmę, ale osoba wykazująca się wzmożoną aktywnością i inicjatywą poza typowym przedsiębiorstwem, np. w szkole lub urzędzie (www.slownik.pi.gov.pl).

Zarówno w języku, jak i edukacji funkcjonują co najmniej dwa rozumienia podstaw przedsiębiorczości. Dla jednych to przygotowanie młodych ludzi do założenia i prowadzenia firmy, dla innych – rozwijanie inicjatywy i zdolności realizowania własnych celów. W Irlandii i Flandrii uczy się inicjatywności jako osobistej, uniwersalnej kompetencji, w Estonii, Włoszech i Finlandii kompetencja ta powiązana jest wyraźniej z życiem zawodowym, w Polsce widać jeszcze mocniejszy nacisk na przygotowanie do prowadzenia działalności gospodarczej i rynek, zarówno w starej, jak i nowej podstawie.

Podstawa programowa

Wymagania zawarte w nowej podstawie programowej odnoszące się przedmiotu „podstawy przedsiębiorczości” dla szkoły ponadpodstawowej łączą w sobie oba wątki: jednym z głównych celów dydaktycznych przedmiotu jest przygotowanie uczniów do planowania swojej przyszłości oraz do aktywności zawodowej w roli pracowników najemnych lub osób prowadzących własną działalność gospodarczą. (…) Podstawa programowa sprzyja więc przygotowaniu uczniów do aktywności społecznej i gospodarczej, a także do życia rodzinnego w znaczeniu ekonomicznym, dając podstawowe umiejętności konkurencyjnych zachowań na rynku, w tym ponoszenia konsekwencji swoich decyzji. https://men.gov.pl/wp-content/uploads/2018/01/zalacznik-nr-1.pdf, s.15). W celach kształcenia znajdziemy wyraźne odniesienia do postawy, np. korzystanie z szans pojawiających się na rynku, podejmowanie inicjatywy, pomysłowość i zdolność pokonywania barier zewnętrznych i wewnętrznych. Mowa tu także o kilkunastu ważnych umiejętnościach, m.in. podejmowaniu przemyślanych decyzji na podstawie wskaźników ekonomicznych, odpowiedzialnym gospodarowaniu pieniędzmi czy efektywnym uczestniczeniu w pracy zespołowej. Jednak już w treściach nauczania dominuje nastawienie na wąsko rozumianą przedsiębiorczość – łączy się tu fundamenty wiedzy ekonomicznej (działy: gospodarka rynkowa, rynek finansowy, rynek pracy) ze swoistym instruktażem dla przyszłych biznesmenów (dział: przedsiębiorstwo).

Kluczowa kompetencja

Głębsze i bardziej złożone rozumienie przedsiębiorczości jest zgodne z wizją zawartą w zaleceniach Rady z 22.05.2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie: Kompetencje w zakresie przedsiębiorczości to między innymi zdolność wykorzystywania szans i pomysłów oraz przekształcania ich w wartość dla innych osób. Przedsiębiorczość opiera się na kreatywności, krytycznym myśleniu i rozwiązywaniu problemów, podejmowaniu inicjatywy, wytrwałości oraz na zdolności do wspólnego działania służącego planowaniu projektów mających wartość kulturalną, społeczną lub finansową i zarządzaniu nimi (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CONSIL:ST_9009_2…). Przyjmuje się powszechnie, nie tylko zresztą w krajach Unii Europejskiej, ale także np. w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Australii, że edukacja XXI wieku musi być zorientowana na rozwijanie kompetencji, a nie przekazywanie i zdobywanie wiadomości.

Szkolny potencjał

Szkoła to miejsce zarówno dobre, jak i złe dla rozwijania przedsiębiorczości. Dobre, bo tu codziennie nadarza się okazja, by realizować jakieś cele – indywidualne lub wspólne. Tu przekonujemy się, że nie wszystkie pomysły nadają się do realizacji, że trzeba do nich umieć przekonać rówieśników i dorosłych. Tutaj też można współdziałać w małych lub większych zespołach i przy okazji uczyć się zarządzania czasem oraz innymi zasobami, np. wiedzą, pieniędzmi czy przestrzenią. W szkole łatwo w dość bezpiecznych warunkach sprawdzać, na czym polega podejmowanie ryzyka, zarówno społecznego (wyśmieją mnie za ten pomysł wymiany książek, nie uda się nasz kiermasz i będzie wtopa), jak i gospodarczego (włożyliśmy w to mnóstwo czasu, a nikt nie chciał kupić naszych świątecznych ozdób). Z drugiej strony dominujący w polskich szkołach model nauczania skupiony na przerabianiu materiału oraz przygotowaniu do testów utrudnia nauczycielom i uczniom rozwijanie przedsiębiorczości. Przeszkadza sztywna i często nadmiernie hierarchiczna struktura instytucji, gdzie przestrzeń wolności jest wąska i nie zawsze dobrze wyznaczona, np. nie jest do końca jasne, w jakich sprawach uczniowie mogą zgłaszać swoje pomysły i zdanie.

Ważne wskazówki

Narzędziem, które można do tego wykorzystać, są np. uczniowskie projekty edukacyjne, które uczą inicjatywy, odpowiedzialności, współdziałania i wyciągania wniosków z błędów. Każdy niemal projekt rozwija przedsiębiorczość, zwłaszcza jeśli dotyczy dostrzegania i rozwiązywania problemów, np. jak uratować szkolny ogródek, jak zorganizować klasową wycieczkę do schroniska dla zwierząt.

Z badań prowadzonych na całym świecie wynika jednoznacznie, że jeśli przedsiębiorczości nie rozwija się kompleksowo na wszystkich przedmiotach, poziomach szkół, przy wszystkich okazjach (na lekcjach i poza lekcjami) to jest ona mniej skuteczna i zamienia się w płytki instruktaż dla przyszłych właścicieli firm. A nie o to w edukacji dla przedsiębiorczości chodzi.

To tylko fragment artykułu Alicji Pacewicz pt. „Jak uczyć przedsiębiorczości”. Cały artykuł opisujący różne modele edukacji dla przedsiębiorczości oraz projekty edukacyjne rozwijające przedsiębiorczość młodych został opublikowany w miesięczniku „Dyrektor Szkoły” 11/2018, zobacz: http://www.czasopisma.wolterskluwer.pl/dyrektor-szkoly

Alicja Pacewicz

Alicja Pacewicz - współzałożycielka i ekspertka Fundacji Centrum Edukacji Obywatelskiej. Przewodnicząca Rady Fundacji Szkoła z Klasą. Współautorka licznych programów edukacyjnych, w tym: „Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej”, „Szkoła z klasą”, „Ślady przeszłości”, "Młodzi Przedsiębiorczy", „Młodzi Głosują”, „Filmoteka Szkolna. Akcja!”, "Noc Bibliotek", a także podręczników i publikacji metodycznych. Współorganizatorka projektów współpracy międzynarodowej (m.in. Networking European Citizenship Education). Odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za działania na rzecz społeczeństwa obywatelskiego.

Dodaj komentarz

avatar


Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close