Jak uwrażliwiać uczniów i uczennice na wyzwania globalne? Przewodnik dla nauczycieli i nauczycielek

Zadaniem szkoły jest przygotowanie uczniów i uczennic do funkcjonowania we współczesnym świecie. Jest on w tej chwili „większy” niż kiedykolwiek wcześniej – zglobalizowany, skomplikowany, pełen ekonomicznych, kulturowych, społecznych powiązań i wyzwań. W zasobach, które młodzież wynosi ze szkoły, wiedza przedmiotowa (nawet najaktualniejsza) jest zaledwie ułamkiem tego, czego potrzebują. Aby móc efektywnie wykorzystywać ją w praktyce, uczniom i uczennicom potrzebny jest szereg kompetencji. Obok umiejętności rozpoznawania swoich mocnych stron, zdolności prowadzenia dyskusji, autorefleksji, współpracy i pracy zespołowej, niezbędne są takie, które pomagają odnaleźć się w tym nie-czarno-białym świecie. Są to m.in. krytyczne myślenie, synteza i analiza informacji, rozwiązywanie konfliktów czy twórcze myślenie. Dlatego tak ważna jest rola wychowawczyni i wychowawcy, który wykorzystuje codzienne spotkania z młodymi ludźmi do tego, aby ich zainteresować i zaprosić do refleksji oraz dyskusji na temat wartości we współczesnym świecie.

Jednak skąd mamy wiedzieć, jak to robić i od czego zacząć uwrażliwianie na wyzwania, przed którymi stoimy? Drogowskazem mogą być zagadnienia edukacji globalnej i ekologicznej, a także 17 celów zwanych Celami Zrównoważonego Rozwoju opracowanych przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 2015 roku. Tematy te to wezwanie do działania dla nas wszystkich – obywateli i obywatelek, ale także rządów, sektora prywatnego i instytucji międzynarodowych. Nieoceniona jest również rola szkoły, miejsca w którym młodzież spędza większość dnia.

ZAGADNIENIA
migracje
pokój i konflikty na świecie
prawa człowieka, demokracja i władza polityczna
równość płci
różnorodność i stosunki międzykulturowe
edukacja
ubóstwo
zdrowie
zrównoważony rozwój
zmiana klimatu
zasoby naturalne
energia i transport
produkcja, konsumpcja i odpady
globalny rynek i handel międzynarodowy
żywność i rolnictwo
różnorodność biologiczna

Mówiąc o wyzwaniach globalnych chcielibyśmy wyraźnie podkreślić, że jest to z merytorycznego punktu widzenia studnia bez dna. Zajmując się na co dzień edukacją globalną i ekologiczną mamy świadomość, że jest to niemożliwy do opanowania zasób informacji. Wymaga to od edukatora czy edukatorki ciągłego rozwoju, ale też zaakceptowania swojej niewiedzy. Warto wybrać, co sprawia nam łatwość i radość, i na tym skoncentrować swoje działania, małymi krokami przybliżając uczniom i uczennicom najważniejsze dla nas elementy. Wychowawca ma tu przestrzeń do działania, gdyż może bez ograniczenia podstawą programową reagować na aktualnie pojawiające się tematy oraz zainteresowania młodych ludzi.

Od czego zacząć uwrażliwianie na tematy globalne?

Na początek postawmy sobie wspólnie pytanie: kim jesteśmy jako jednostki i jako część globalnej wspólnoty? Następnie zastanówmy się, jak we wspólnocie, która składa się z bardzo różnych osób, znaleźć sposób efektywnej i dobrej komunikacji – nastawionej na dialog i zrozumienie. Jak możemy wspierać młodzież w krytycznym spojrzeniu na świat i uczyć, że mamy wpływ na globalne procesy, tak jak one mają wpływ na nas? Dzięki takiej pracy wychowawcy-nauczyciele w szkole wnoszą swój wkład w budowanie świadomych i zaangażowanych obywateli i obywatelek. Obywateli, którzy są samoświadomi i wyrażają sprzeciw wobec biernego podporządkowywania się zastanej rzeczywistości, przedstawiają własne zdanie, którego potrafią bronić oraz współpracują z innymi. W tym jest wychowawcza moc zmiany świata na lepszy. 

Jakie wsparcie proponujemy w tym zestawie materiałów?

W szóstej części przewodnika „Wychowanie to podstawa” proponujemy materiały, które mają uwrażliwiać uczniów i uczennice na wyzwania globalne. Kolejność proponowanych zagadnień głównych nie jest przypadkowa – głęboko wierzymy, że proces wychowawczy warto prowadzić metodą małych kroków i systematycznie poszerzać tę tematykę.

Zachęcamy Cię do zapoznania się z pięcioma tematami:

  1. Globalne obywatelstwo
  2. Praktykowanie dobrej rozmowy
  3. Krytyczna analiza otaczającego nas świata
  4. Wpływ na świat
  5. Twórcze odpowiadanie na wyzwania globalne

W każdym z tych obszarów znajdziesz:

  • wskazówki do drobnych oddziaływań wychowawczych w codziennych sytuacjach szkolnych;
  • inspiracje do działań specjalnych (projektowych);
  • ćwiczenie na godzinę do dyspozycji wychowawcy.

Oprócz tego w zestawie znajdują się dwa materiały: znana ci już z poprzednich części „Autodiagnoza wychowawcy” – tym razem dotycząca obszarów, które zaproponowaliśmy w niniejszym opracowaniu – oraz „Pigułka doświadczenia” kilkunastoletniej praktyki wychowawczej i dydaktycznej.

POBIERZ SZÓSTĄ CZĘŚĆ NARZĘDZIOWNIKA Z PROGRAMU
„WYCHOWANIE TO PODSTAWA”
 

 

Zapraszamy do obejrzenia webinarium poświęconemu temu, jak uwrażliwiać uczniów i uczennice na wyzwania globalne.

Zobacz, co do tej pory przygotowaliśmy w ramach programu „Wychowanie to podstawa”.


Zamieszczone materiały są fragmentem publikacji „Wychowanie to podstawa”, przygotowywanej przez Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Celem programu  “Wychowanie to podstawa” jest przygotowanie i upowszechnienie modelowego procesu planowania, tworzenia i wdrażania rozwiązań wzmacniających funkcję wychowawczą szkoły, nastawioną na kształcenie u uczniów i uczennic kompetencji społecznych, obywatelskich i osobistych, przy jednoczesnym wzmocnieniu inkluzyjności działań edukacyjnych.

Program jest realizowany przez Centrum Edukacji Obywatelskiej w ramach obszaru programowego Ucz otwartości, który wspiera budowanie w klasie dobrych relacji oraz pomaga nauczycielom i nauczycielkom podejmować z uczniami i uczennicami trudne tematy.

Program “Wychowanie to podstawa” korzysta z dofinansowania o wartości 109 tys. euro otrzymanego od Islandii, Liechtensteinu i Norwegii z funduszy EOG w ramach Programu Edukacja. Jego partnerem jest Menneskerettighetsakademiet (Humans Rights Academy) z siedzibą w Oslo.

Kwota przyznanego dofinansowania w 85% współfinansowana jest ze środków Mechanizmu Finansowego EOG 2014-2021 oraz w 15% z budżetu państwa.



Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close