Prowadzenie lekcji przez internet: wskazówki dotyczące postawy uczniów i uczennic

Druga część naszego poradnika poświęconego prowadzeniu lekcji przez internet dotyczyć będzie postawy uczniów i uczennic (część pierwszą o postawie nauczyciela opublikowaliśmy na blogu wczoraj). W poniższym tekście, który powstał na bazie wydanego w Polsce przez Centrum Edukacji Obywatelskiej poradnika Daniela Huntera i Jeanne Rewa – „Prowadzenie zajęć zdalnie” znajdziecie odpowiedzi na pytania takie jak: czy w zdalnym nauczaniu mogę wszystkich uczniów traktować tak samo, jak pozostawać w kontakcie z uczestnikami lekcji zdalnej, czy w czasie lekcji zdalnej uczniowie i uczennice mogą sobie wzajemnie pomagać, czy jeśli nie będę czegoś wiedzieć, to stracę autorytet jako nauczyciel. Zapraszamy do lektury!

1. Szanuj stany emocjonalne ludzi w sytuacjach kryzysowych

W nauczaniu zdalnym koniecznie musimy wziąć pod uwagę stresową sytuację uczniów. Nie wiemy, co dzieje się w domu ucznia, z jakimi problemami on się zmaga. Izolacja może wprowadzić do domu przemoc, pogarszająca się sytuacja materialna może powodować nawet głód, a choroba w rodzinie może owocować paniką. Przerażonego i zestresowanego ucznia niczego nie nauczymy.

Nawet jeżeli nie czujesz się na siłach poradzić sobie z gwałtownymi emocjami, możesz:

  • stworzyć przestrzeń, w której ludzie będą mogli powiedzieć o swoich emocjach
  • stworzyć zwyczaj sprawdzania, co u kogo słychać
  • być wzorem łagodności i cierpliwości

Oto kilka sposobów na pomóc ludziom powrócić do równowagi:

  • na początek – impreza taneczna (puść muzykę i niech wszyscy tańczą!)
  • trening rozciągania się na krześle
  • rozpoczęcie sesji muzyką
  • poproszenie wszystkich, żeby określili, jak im idzie w skali od 1 do 10
  • otwarcie spotkania krótką medytacją
  • nieprzeładowywanie programu — lepiej skończyć 10 minut wcześniej!
  • zaproponowanie rundy – jedna rzecz, którą robisz, żeby poczuć się lepiej

Wszystkie te narzędzia można zastosować podczas lekcji zdalnej. Wybór narzędzia zależy od relacji, jakie nauczyciel ma z uczniami, medytacja może nie być trafiona, ale określenie – jak mi idzie, na pewno zadziała.

2. Obserwuj zaangażowanie uczestników i postawy uczniów

Najczęstszym problemem przy prowadzeniu sesji zdalnie jest to, że ograniczamy się do jednostronnego przekazu. Mówimy do ludzi, ale nie wiemy, czy czegoś się uczą, czy się z nami zgadzają, czy chociażby nie zasnęli! Śledzenie reakcji uczestników online jest trudniejsze niż przy bezpośrednim kontakcie, ale nie jest niemożliwe. Sama obserwacja uczestników na ekranie nie daje rzetelnej informacji, a próby kontrolowania zachowania uczniów podczas zdalnego nauczania są skazane na porażkę i lepiej je porzucić. Na szczęście są inne strategie:

Urządzaj głosowania i rankingi. Korzystaj z narzędzi do głosowania na żywo albo proś uczestników o odpowiedzi na jedno lub dwa proste pytania na czacie lub na głos. Możesz też wyświetlać na ekranie odpowiedzi do wyboru, żeby mogli po prostu wskazać „A”, „B”, „C” itd.

Stosuj ogólne pytania kontrolne. „A teraz macie chwilę, żeby napisać na czacie, czy wszystko do tej pory jest jasne. Co jeszcze wymaga wyjaśnienia?”

Sprawdzaj chat. Co jakiś czas czytaj wpisy na forum dyskusyjnym lub chacie, aby sprawdzić, czy ktoś nie potrzebuje pomocy.

Udzielaj pomocy osobom mającym trudności techniczne. Zwracaj uwagę na osoby, które mogą wypaść z toku zajęć z powodu trudności w używaniu wykorzystywanych narzędzi. Zadawaj pytania, na przykład: „Czy ktoś ma jakieś pytania, zanim przejdziemy dalej? Możecie napisać na czacie albo powiedzieć głośno”. Trzeba poczekać i ośmielić osoby, aby miały czas na skontaktowanie się.

Daj znać uczestnikom, że ich „widzisz”

Dobrze jest, jeśli uczestnicy widzą, że ich obserwujesz. Im bardziej będą się czuli dostrzegani, tym bardziej będą skłonni się angażować. Oto kilka przykładów tego, jak możesz pokazywać, że obserwujesz sytuację. Prowadzący mówi:

  • „Wygląda na to, że tylko połowa grupy zgłosiła jakieś pomysły na chacie. Jeżeli ktoś ma problem z wpisywaniem, niech da znać albo wypowie się do mikrofonu”.
  • „Widzę [imię], że właśnie włączyłaś mikrofon. Czy chcesz coś dodać?”
  • „Widzę, że wiele osób mówi „tak” na czacie, więc, przejdźmy do następnego tematu”.
  • „Widzę wiele głów pochylonych przed kamerami, dam wam trochę więcej czasu na wpisy do notatnika”.
  • „Wszyscy się już wypowiedzieli poza [imię] i [imię], czy chcecie też coś powiedzieć?”
  • „Wygląda na to, że [imię] odszedł na chwilę, wrócimy do niego, jak pojawi się z powrotem.”
  • „Witamy [imię], właśnie wymieniamy po jednej rzeczy, która sprawiła nam dzisiaj frajdę. [Imię], [imię] i [imię] jeszcze nie mieli swojej kolejki.”

Wymaga to uwagi, ale wysiłek bardzo się opłaci.

3. Miej świadomość, że technologia dokłada się do poczucia opresji

Uczniowie, którzy w klasie szkolnej mieli trudności w nauce, mogą teraz być w jeszcze gorszej sytuacji.

  • Trudności związane z poruszaniem się w nowej przestrzeni zmniejszają wiarę w siebie. Ryzyko zawstydzenia albo wykazania się niewiedzą może być znacznie dotkliwsze. Popełniane błędy są widoczne dla wszystkich. Uwagi nauczyciela lub innych uczniów mogą zawstydzić w takim stopniu, że uczeń przestanie być aktywny.
  • Warunki lokalowe uczniów są różne. Niektórzy z nich nie mają tak zwanego własnego kąta, niektórzy mogą się obawiać pokazania innym, jak mieszkają. Wymaga to delikatności i dyplomacji ze strony nauczyciela.
  • Część uczniów nie ma nowoczesnego, szybkiego internetu i połączenia mogą być kiepskiej jakości. Gorszy dostęp do narzędzi internetowych i do sieci nie jest zawiniony przez ucznia. Również dobry dostęp nie jest jego zasługą. Nauczyciel powinien docenić starania polegające na dołączeniu do lekcji mimo obiektywnych trudności.

Kilka wskazówek, jak wyrównać szanse uczniów:

Nie zawsze wybieraj do odpowiedzi uczniów, którzy pierwsi się zgłaszają

Zamiast reagować na pierwszą osobę, która powie „już wiem”, poszukaj okazji żeby wydobyć te mniej słyszalne głosy. Postaw sobie za cel ośmielanie i zachęcanie do udziału.

Dobrze, gdy dasz najpierw czas do namysłu i sam wybierzesz ucznia do udzielenia odpowiedzi. Jeszcze lepiej, jeśli umożliwisz uczniom przedyskutowanie odpowiedzi np. w parach przez telefon. System zgłaszania się do odpowiedzi poprzez podnoszenie ręki powoduje, że głos zabierają stale te same osoby.

Zadbaj o to, żeby wszyscy — niezależnie od technologii, jaką dysponują — mogli w pełni uczestniczyć w zajęciach

Staraj się zawsze zapewnić alternatywne sposoby uczestnictwa. Jeżeli ktoś nie może być na wizji, zadbaj o to, żeby mógł się dodzwonić. Jeżeli uczniowie dzwonią, przeznacz dla nich przestrzeń, żeby mogli wziąć udział w zajęciach i pilnuj, żeby wpisy na czacie były odczytywane na głos.

Nie zawstydzaj uczniów

Jednym ze sposobów zawstydzania jest mówienie uczestnikom przy wszystkich, że coś źle zrobili. Łatwo o taką sytuację, jeśli zadajemy pytania, na które jest tylko jedna odpowiedź prawidłowa – tak lub nie.

Uczniom może być trudno przyznać się, że czegoś nie rozumieją. Zamiast pytać „kto tego nie rozumie”, lepiej zadać pytanie „co jeszcze nie jest jasne?”.
Trzeba wziąć pod uwagę, że na lekcji online trudniej zobaczyć, że ktoś poczuł się zawstydzony, niż w rzeczywistych warunkach.

Pomoc koleżeńska

Zdalne nauczanie jest dobrym czasem na budzenie świadomości społecznej. Uczniowie żyjący w izolacji są bardziej chętni do wymiany poglądów i dyskusji na temat ważnych społecznych i ludzkich spraw. Możesz zadbać o wzajemną pomoc koleżeńską uczniów. Możesz np. zaproponować miejsce, w którym uczniowie wpisują, w czym mogą komuś pomóc i czego potrzebują od innych.

Daruj sobie i uczniom obowiązek bycia doskonałym

Oczywiście należy się doskonalić, ale trzeba też dopuszczać, że zdarzą się błędy i niepowodzenia. Popełnianie błędów zarówno przez uczniów, jak i nauczyciela jest nieodzowną częścią procesu uczenia się.

Jeżeli sądzisz, że Twoim zadaniem jako osoby prowadzącej lekcję online jest zapobieganie wszelkim problemom technicznym, to nie jest to realne. Jest tyle czynników mających wpływ na nasze przestrzenie internetowe, które są od nas niezależne (na przykład ograniczona przepustowość sieci na obszarach wiejskich). Przygotuj się na to, że droga może okazać się wyboista.

Jest wiele rzeczy, które można zrobić, żeby ograniczyć rozmaite problemy, ale najważniejsze, co możesz zrobić, to wziąć głęboki oddech i przygotować się, by zachować spokój i robić co się da, żeby wspierać swoją grupę w każdej sytuacji, jaka może się pojawić.

Danuta Sterna

Danuta Sterna – matematyczka, pracowniczka naukowo-dydaktyczna Politechniki Warszawskiej (1974-1986), od 1990 roku nauczycielka matematyki w szkołach publicznych i niepublicznych, autorka publikacji dla nauczycieli i materiałów metodycznych, trenerka programu Szkoła Ucząca Się, kierowniczka Akademii SUS prowadzącej szkolenia dla nauczycieli, autorka książki „Ocenianie kształtujące w praktyce”.

Dodaj komentarz

avatar


Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close