Samorządy lokalne mają znaczenie. Dla Polski, edukacji i… dla CEO

W dniu 27 maja świętujemy 30 rocznicę pierwszych wyborów samorządowych i ustawy o samorządzie terytorialnym. Samorządy lokalne rodziły się w Polsce niemal równolegle z organizacjami społecznymi i całym społeczeństwem obywatelskim. Nie można wyobrazić sobie demokratycznego państwa prawa bez tych instytucji ‒ to one dają obywatelom szansę realnego zaangażowania w sprawy publiczne. Oczywiście jest jeszcze akt wyborczy jako fundament demokracji, ale każda demokracja bez obywatelskiego działania pomiędzy wyborami zaczyna usychać. Dla Centrum Edukacji Obywatelskiej samorządność zawsze była i pozostaje kluczem do rzeczywistej demokracji, lokalnej wspólnoty i dobrej szkoły. Nie bez powodu nasz pierwszy program edukacyjny KOSS powstawał we współpracy z samorządowcami z całej Polski, a jego nazwa do dziś o tym przypomina: „Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej”.

Od początku lat 90-tych organizowaliśmy liczne spotkania z lokalnymi władzami małych i dużych gmin i ‒ konsultując się z nimi ‒ opracowaliśmy program edukacji obywatelskiej dla szkół podstawowych. A potem przygotowywaliśmy nauczycieli do prowadzenia lekcji i projektów uczniowskich w szkołach. Samorządy wiedziały, że włączanie wszystkich obywateli, w tym także młodych, w życie lokalnej wspólnoty oraz rozumienie i stosowanie zasad demokracji na co dzień to ‒ jak byśmy powiedzieli dzisiaj ‒ jedna z kompetencji kluczowych, niezbędnych w życiu społecznym, ale też osobistym i zawodowym każdego współczesnego człowieka. 

Zawsze wierzyliśmy ‒ i nadal wierzymy ‒ że zasada pomocniczości nie tylko usprawnia zarządzanie, ale przede wszystkim daje ludziom władzę nad ich wspólnym życiem i wspólnymi sprawami. Jesteśmy przekonani, że zdecentralizowana Polska będzie lepsza niż taka, którą kieruje się z jakiegoś wszechwiedzącego centrum. Na wszelki wypadek warto tu przypomnieć, że zgodnie z zasadą pomocniczości obywatele i tworzone przez nich wspólnoty mają przede wszystkim prawo do decydowania i działania, władze publiczne powinny zaś odgrywać jedynie rolę pomocniczą, zajmując się tylko tymi sprawami, które przekraczają możliwości jednostek dobrowolnych zrzeszeń i wspólnot lokalnych. Dlatego też już w połowie lat 90-tych zachęcaliśmy władze samorządowe, aby przejmowały lokalną oświatę, a potem je wspieraliśmy ‒ w programie Polityka Oświatowa Samorządu Terytorialnego ‒ w opracowaniu i wdrażaniu własnych programów rozwoju przedszkoli i szkół. W 1998 roku włączyliśmy się też w dużą kampanię informacyjną przy okazji reformy administracyjnej, która wprowadzała powiaty i samorządowe województwa. Dziś nadal współpracujemy z lokalnymi władzami wielu gmin, miast i powiatów, w tym oczywiście z Warszawy-Śródmieścia, gdzie od wielu lat mieści się siedziba CEO.

Teraz już chyba jest jasne, dlaczego w naszych lekcjach wiedzy o społeczeństwie oraz projektach obywatelskich jest tyle samorządu lokalnego. Są tu wiadomości o zadaniach, kompetencjach i sposobach działania wszystkich szczebli samorządu – choć właściwie słowo szczeble nie całkiem nam pasuje, bo władze samorządowe nie podlegają sobie nawzajem i tworzą raczej przewróconą drabinę, jak ją nazwał  kiedyś Tomasz Merta, autor wielu tekstów w naszych podręcznikach (ekspert CEO, wiceminister kultury w latach 2005‒2010, zginął w katastrofie samolotu prezydenckiego pod Smoleńskiem). Z naszych materiałów można się także dowiedzieć, jak obywatelki i obywatele ‒ także młodzi ‒ mogą wpływać na decyzje samorządu lokalnego, a nawet jak mogą skutecznie i legalnie protestować przeciw takim decyzjom, które uważają za niesłuszne. Poza ciekawymi i interaktywnymi lekcjami w naszych podręcznikach ‒ KOSS dla szkół podstawowych i Przewodniku obywatelskim dla szkół średnich ‒ proponujemy także liczne lokalne projekty uczniowskie: historyczne, medialne i filmowe czy ekologiczne. 

Jest jeszcze jeden powód, dla którego samorząd lokalny jest dla nas taki ważny. Władze gminne, miejskie i powiatowe, są dobrymi gospodarzami polskich szkół i przedszkoli. Od lat 90-tych zarządzają oświatą, dbają o stan szkolnej infrastruktury, ale także klimat do nauki i pracy. Nie zawsze jest to łatwe, zwłaszcza w czasach, gdy poziom finansowania oświaty jest niewystarczający i lokalne władze muszą podejmować trudne decyzje oraz szukać kolejnych dodatkowych środków na edukację. W 2020 roku ta sytuacja staje się jeszcze poważniejsza w związku z pandemią i jej gospodarczymi skutkami. 

W tym miejscu chcemy wyrazić nadzieję, że wspólnym wysiłkiem władz lokalnych, całych wspólnot samorządowych, ale także władz centralnych oraz przy wsparciu społeczeństwa obywatelskiego, będziemy w stanie zapewnić nauczycielom i uczniom odpowiednie warunki dalszej pracy. 

Bo najważniejsza jest edukacja i to od niej zależą dalsze losy naszych dzieci, rodzin, miejscowości i Polski.

W związku z 30. rocznicą pierwszych wyborów samorządowych w Polsce przygotowaliśmy dla Was przegląd materiałów edukacyjnych, które można wykorzystać podczas lekcji na ten temat. Zachęcamy do pobierania i dzielenia się z innymi!
Scenariusze lekcji na podstawie podręcznika KOSS
Minilekcja o samorządzie na podstawie Przewodnika Obywatelskiego 
Gra planszowa do wykorzystania w ramach zajęć
Plakaty edukacyjne
Pomysł na zadanie edukacyjne 

Przypominamy także, że samorządność zaczyna się w szkole, dlatego warto sięgnąć również do naszych tekstów i programów na temat samorządu uczniowskiego:
– E-Samorząd uczniowski – jak może wspierać uczniów/ennice i nauczycieli/elki w czasie pandemii?
 Szkolny budżet partycypacyjny krok po kroku
Program Szkoła Demokracji 

Alicja Pacewicz

Alicja Pacewicz - współzałożycielka i ekspertka Fundacji Centrum Edukacji Obywatelskiej. Przewodnicząca Rady Fundacji Szkoła z Klasą. Współautorka licznych programów edukacyjnych, w tym: „Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej”, „Szkoła z klasą”, „Ślady przeszłości”, "Młodzi Przedsiębiorczy", „Młodzi Głosują”, „Filmoteka Szkolna. Akcja!”, "Noc Bibliotek", a także podręczników i publikacji metodycznych. Współorganizatorka projektów współpracy międzynarodowej (m.in. Networking European Citizenship Education). Odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za działania na rzecz społeczeństwa obywatelskiego.

Dodaj komentarz

avatar


Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close