Samorządy Mają Głos, czyli jak młodzi ludzie uczą się uczestnictwa wyborczego

Przy nadchodzących wyborach samorządowych po raz kolejny powraca temat frekwencji wyborczej. W Polsce jest ona wyjątkowo niska, szczególnie na tle innych europejskich krajów. Okazuje się, że najczęściej nie głosują młodzi wyborcy, w wieku 18-21 lat. Bierność w szkole przekłada się na bierność w życiu dorosłym. Czy można temu zapobiec?

Według badań Polskiego Generalnego Studium Wyborczego frekwencja wśród osób głosujących po raz pierwszy to 48%, podczas gdy uśredniona frekwencja dla pozostałych grup wiekowych sięga 59% (więcej na ten temat: M. Żerkowska-Balas, M. Zaremba, Partycypacja nowych wyborców).

Amerykańscy badacze (m.in. E. Plutzer) dowodzą z kolei, że pierwsze doświadczenie wyborcze ma fundamentalny wpływ na dalsze zachowania i postawy wyborców. Okazuje się, że każde doświadczenie uczestnictwa wyborczego zwiększa o 50% prawdopodobieństwo kolejnego udziału w głosowaniu, zaś uczestnictwo w trzech kolejnych wyborach wykształca nawyk głosowania i powoduje, że udział w wyborach staje się dla obywateli rutynową czynnością.

Demokratyczne wybory w szkole a nawyk głosowania

W Centrum Edukacji Obywatelskiej wierzymy, że nawyku podejmowania aktywności wyborczej można uczyć się już w szkole. Dlatego od 1995 r. organizujemy w szkołach młodzieżowe wybory „Młodzi głosują” towarzyszące wyborom powszechnym, a od 2010 r. prowadzimy co roku akcję „Samorządy Mają Głos” wspierając szkoły w organizacji dobrych, rzetelnie przygotowanych i przeprowadzonych zgodnie z demokratycznymi zasadami i procedurami wyborów do władz samorządów uczniowskich.

To pierwsze demokratyczne doświadczenie młodych ludzi w małych społecznościach szkolnych buduje w nich przekonanie, że akt głosowania i ich jednostkowy głos ma znaczenie – przekłada się bowiem na realne zmiany w szkole np. we władzach ich samorządu uczniowskiego czy zakresie jego aktywności. To przekonanie o znaczeniu pojedynczego głosu, według badaczy partycypacji wyborczej, ma kluczowe znaczenie dla późniejszej, już dorosłej decyzji o udziale w wyborach.

Dlaczego prowadzenie demokratycznych wyborów w polskich szkołach jest potrzebne?

„Młodzież 2016”, największe badanie prowadzone wśród młodych ludzi i obejmujące dużą grupę osób kończących szkoły średnie, pokazuje, że 55% polskich 18-19-latków wciąż odpowiada, że NIGDY nie brało udziału w demokratycznych wyborach do władz samorządu uczniowskiego.

Dzieje się tak, pomimo tego, że oficjalnie (zgodnie z prawem oświatowym) samorząd uczniowski musi istnieć w każdej szkole i placówce oświatowej. Czy oznacza to, że w większości polskich szkół wybory do władz samorządu uczniowskiego nie są prowadzone zgodnie z zasadami demokratycznych wyborów powszechnych?

Tak duży odsetek niegłosujących w szkole młodych ludzi może niepokoić nie tylko polskich nauczycieli, ale także wszystkich zainteresowanych rozwojem polskiego społeczeństwa obywatelskiego. Porównując to z wynikami badań uczestnictwa wyborczego młodych ludzi w wyborach powszechnych można wysnuć wniosek, że bierność w szkole przekłada się na bierność w życiu dorosłym. Biorąc pod uwagę teorię nawyku głosowania, dla kondycji demokracji może mieć to w przyszłości fundamentalne znaczenie.

W Centrum Edukacji Obywatelskiej jesteśmy przekonani, że kształtowanie demokratycznego, aktywnego społeczeństwa na poziomie kraju musi zacząć się już w szkole, a szkoły powinny stawać się takimi właśnie społeczeństwami w miniaturze.

400 szkół organizuje demokratyczne wybory do władz samorządu uczniowskiego

W ramach akcji „Samorządy Mają Głos” w piątek, 28 września prawie 400 polskich szkół zorganizuje wybory do władz samorządu uczniowskiego w sposób demokratyczny. Oznacza to, że:

  1. Wszyscy uczniowie i uczennice będą mieli prawo kandydowania i głosowania – nie będzie to zależało od średniej ocen, oceny z zachowania czy opinii rady pedagogicznej.
  2. Wybrane w demokratycznych wyborach samorządy uczniowskie będą miały realny wpływ na życie szkoły, a ich działania nie będą ograniczały się do standardowego kalendarza imprez szkolnych i udziału w sztandarach przy okazji świąt państwowych.
  3. Szkolne wybory będą świętem demokracji – lokale wyborcze będą wyglądały tak, jak lokale dorosłych przy wyborach powszechnych: z urną, parawanami, stołem dla komisji, kartami do głosowania i listą wyborców. I zostaną poprzedzone szkolną debatą wyborczą kandydatów do władz samorządu uczniowskiego, w której będą mogli uczestniczyć wszyscy uczniowie i uczennice.

Tylko tak zorganizowane wybory mają szansę ukształtować w uczniach i uczennicach przekonanie, że pojedynczy głos ma znaczenie, świadomy wybór swoich reprezentantów jest ważny, a aktywny udział w życiu publicznym – szkoły, miasta, kraju – przynosi realne korzyści.

Co się dzieje w polskich szkołach?

O tym, co się dzieje w polskich szkołach można dowiedzieć się z ich relacji zamieszczanych na bieżąco na platformie: www.wybory.ceo.org.pl. A co się dzieje?

  • W Szkole Podstawowej nr 18 im. Franciszka II Rakoczego w Elblągu uczniowie i uczennice tworzą komitety wyborcze dla swoich kandydatów gromadząc co najmniej 50 podpisów poparcia innych uczniów.
  • W Zespole Szkół nr 3 im. Mikołaja Reja w Kędzierzynie – Koźlu uczniowie i uczennice zgłaszają pytania do zadania kandydatom do władz SU podczas szkolnej debaty poprzez „Skrzynkę pytań”.
  • W Szkole Podstawowej im. Adama Mickiewicza w Zatorze przeprowadzono cykl lekcji wychowawczych o tym, co może samorząd uczniowski i jak świadomie analizować oraz oceniać plakaty wyborcze kandydatów w wyborach do SU.

W tym roku, szkoły uczestniczące w programie „Samorządy Mają Głos” dodatkowo prowadzą lekcje o świadomym głosowaniu i kompetencjach władz samorządowych oraz zachęcają młodych ludzi do organizowania lokalnych kampanii zachęcających dorosłych w ich miejscowości do uczestnictwa w wyborach samorządowych 21 października.

Serdecznie zapraszamy do kontaktu z nami i odwiedzenia szkół, które uczą młodych ludzi demokracji w praktyce – szczególnie teraz, w przededniu powszechnych wyborów samorządowych.

Zespół CEO

Zespół CEO - jako 60-osobowy zespół ekspertów i ekspertek edukacyjnych Fundacji CEO wspólnie piszemy artykuły z pomysłami i inspiracjami dla szkół

Dodaj komentarz

avatar


Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close