Z jakimi problemami nauczyciele i nauczycielki będą się mierzyć od września?

We wrześniu nauczyciele i nauczycielki spotkają się ze swoimi uczniami i uczennicami po przerwie wakacyjnej. Wiemy na pewno, że poziom wiedzy, który młodzi ludzie posiadają, będzie bardzo, bardzo zróżnicowany. Uczniowie są zgodni co do tego, że wirtualne uczenie się nie zawsze było efektywne. Nauczyciele z kolei mają opinię, że zaangażowanie młodych ludzi w naukę za pośrednictwem wideokonferencji bywało bardzo trudne.

Naukowcy alarmują, że uczniowie od marca 2020 stracili więcej niż pięć miesięcy nauki. Niektórzy szacują, że rzeczywisty stracony czas wynosi nawet rok (więcej na temat owych badań można przeczytać w tym artykule). Nie możemy nie uwzględniać tych statystyk, planując nowy rok szkolny.

Zróżnicowany poziom wiedzy i umiejętności

Nauczyciele po wakacjach zazwyczaj dostrzegali zróżnicowany poziom wiedzy i umiejętności u swoich uczniów i uczennic. Tym razem dysproporcje będą ogromne. Jak sobie z tym poradzić?

W USA planuje się szkoły letnie, podczas których młodzi ludzie będą mogli nadrobić zaległości. W Polsce mówi się o dodatkowych lekcjach, które zostałyby włączone do planów zajęć od września. Każdy z tych pomysłów nie jest jednak optymalny.

Co można zrobić jeszcze przed wakacjami?

Powrót do szkoły w czerwcu można wykorzystać na analizę potrzeb uczniów i uczennic. Bardzo ważne jest jednak, aby taka diagnoza nie wpływała na ocenę ich pracy. Nie możemy oceniać uczniów za to, czego nie byli w stanie nauczyć się z powodów od siebie niezależnych, np. ze względu na brak dostępu do internetu. Byłoby to niesprawiedliwe i krzywdzące.
Warto jednak dowiedzieć się, od czego zacząć naukę we wrześniu oraz co będzie trzeba powtórzyć. Nauczanie powinno być zaplanowane tak, aby uczniowie, którzy byli uprzywilejowanej sytuacji, nie nudzili się na lekcjach, a ci, którzy mają zaległości, mogli je w atrakcyjny sposób nadrobić.

Jak więc poradzić sobie z trudnościami?

Sposobem, który może pomóc sprostać temu trudnemu wyzwaniu, jest wzajemne nauczanie.

Wzajemne nauczanie

Wartością wzajemnego nauczania jest to, że obie strony – ucząca i uczona – czerpią korzyści. Młody człowiek, który jest uczony przez swojego rówieśnika, przyswaja wiedzę w sposób dla niego przystępny, gdyż jego “nauczyciel” wie, które fragmenty materiału wymagają poświęcenia uwagi. Uczeń, który naucza, pogłębia zaś swoją wiedzę w myśl twierdzenia, że najlepiej uczymy się, tłumacząc innym.

Proponujemy przedstawić uczniom sprawę otwarcie i zapytać, którzy z nich czują się mocni w danym temacie na tyle, by  pełnić rolę nauczycieli. Łącząc uczniów w małe grupki, możemy szybko nadrobić zaległości.

Innym pomysłem na wprowadzenie wzajemnego nauczania jest poproszenie uczniów, którzy czują się na siłach, o przygotowanie lekcji powtórzeniowej dla ich kolegów i koleżanek. Takie zajęcia można przeprowadzać w toku nauki, nie czekając na koniec działu. 

Inne sposoby na nadrabianie zaległości

Powtórka z korektą

Zwykle nauczyciel jest przyzwyczajony do przedstawiania tematu w sprawdzony przez siebie sposób i trudno mu zmienić przyzwyczajenia. Dzięki pomocy uczniów może zmodyfikować swoje nauczanie i dotrzeć do tych z nich, którzy wcześniej czegoś nie zrozumieli.

Jak to zrobić? Jeśli większa część klasy nie opanowała przedstawionego podczas lekcji materiału, warto poprowadzić te same zajęcia powtórnie i przy każdym kolejnym kroku informować uczniów, dlaczego tak, a nie inaczej postępuję. Można również zadać pytanie, czy można dany krok zrobić inaczej. Wtedy uczniowie, którzy już opanowali materiał, mają szansę pokazać swój własny sposób na przedstawienie danego tematu.

Przyspieszenie

Gdy zaległości wśród uczniów i uczennic są duże, warto przemyśleć wybór tylko tych tematów, które są kluczowe z perspektywy podstawy programowej. Pozostałe „zaniedbane” tematy, można będzie uzupełnić później, na przykład poprzez wzajemne nauczanie.

Więcej o tej metodzie przeczytacie w tym artykule.

Projekty

Nauczanie metodą projektu warto przeprowadzić tak, by w każdej z grup był jeden „mocny” uczeń. Taki lider zespołu ma szansę nauczyć pozostałych członków i członkinie tego, co nie zostało opanowane wcześniej, a co przyda się do zrealizowania projektu.

Dwa tory

Jeśli żaden ze sposobów nie sprawdzi się, to warto planować lekcje dwutorowo: pracować z uczniami z zaległościami poprzez wprowadzenie tematu, a z uczniami zaawansowanymi temat pogłębiać. Pomocna może być skrzyneczka mistrzów, która podsuwa wiele pomysłów na „zagospodarowanie” uczniów, którzy materiał już opanowali.

Jak się dowiedzieć, co stanowi lukę edukacyjną?

Pokonanie powstałej podczas edukacji zdalnej luki edukacyjnej jest niezmiernie trudnym zadaniem dla nauczycieli i nauczycielek wszystkich etapów edukacji.

Tak jak wspomniałam, polskie władze oświatowe planują przeznaczyć kilka dodatkowych godzin w tygodniu na jej wypełnienie. Ale same dodatkowe godziny nie pomogą, jeśli nie będziemy wiedzieli, jak je wykorzystać.

Jako nauczyciele i wychowawcy możemy zapytać uczniów o to, jakiego rodzaju mają braki i w jaki sposób można wspólnie je uzupełnić. Uczniowie sami najlepiej wiedzą, jak i co na nich „działa”. Nie musimy robić ankiety, możemy z uczniami porozmawiać albo poprosić ich o napisanie swojej propozycji w formie eseju.

W zaproponowanych wcześniej sposobach na pokonywanie luki edukacyjnej lub na wyrównywanie różnic, kluczowa jest diagnoza tejże luki. Jeśli nieostrożnie zrobimy sprawdzian z wiedzy, to niczego się nie dowiemy. Uczniowie w obliczu oceny nie ujawnią swoich braków. Najpierw trzeba ich zapewnić, że diagnoza jest potrzebna nauczycielowi, aby mógł zaplanować pracę w kolejnych miesiącach. Obiecać przy tym, że sprawdzian nie będzie oceniany stopniem, a jego wyniki posłużą tylko do planowania nauczania i do samooceny uczniowskiej. Taka diagnoza może być taka przeprowadzana w grupach. Takie postawienie sprawy daje szansę na partnerstwo w nauczaniu i budowanie dobrych relacji.

Postawa: „nic o nich bez nich” procentuje!

Danuta Sterna – matematyczka, pracowniczka naukowo-dydaktyczna Politechniki Warszawskiej (1974-1986), od 1990 roku nauczycielka matematyki w szkołach publicznych i niepublicznych, autorka publikacji dla nauczycieli i materiałów metodycznych, trenerka programu Szkoła Ucząca Się, kierowniczka Akademii SUS prowadzącej szkolenia dla nauczycieli, autorka książki „Ocenianie kształtujące w praktyce”.



Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close